Archeologia

Co odkryli archeolodzy

Początki Spycimierza sięgają bardzo głęboko. Zalążkiem rozwoju wsi był wczesnośredniowieczny gród, wymieniany w źródłach historycznych, począwszy od XII w., nazywany współcześnie także Górką Kasztelańską. Był on jednocześnie głównym ośrodkiem organizacji administracyjno-gospodarczej osad otwartych znajdujących się w jego pobliżu.

Pierwsze badania powierzchniowe na obszarze zidentyfikowanego tutaj grodziska wczesnośredniowiecznego prowadzono w dwudziestoleciu międzywojennym pod kierunkiem R. Jakimowicza (1923 r.) i J. Skoińskiego (1935 r.). Po II wojnie światowej powierzchniowe badania prowadziła J. Kamińska, która uznała, że znajdowało się tu grodzisko typu stożkowego. Zlokalizowane jest ono na Łęgu Balińskim nad Wartą, między właściwym korytem tej rzeki a łachą na terenie wyniesionym ponad okoliczne łąki, na południe od drogi prowadzącej ze Spycimierza do Uniejowa. Według J. Kamińskiej obejmowało grodzisko właściwe, otoczone fosą i wałem oraz niewielkie podgrodzie. Stożek miał kształt zbliżony do elipsy, której osie osiągały długość 60 i 40 m, a jego maksymalna wysokość nie przekraczała 4 m. Badania weryfikacyjne w tym zakresie, w tym wykopaliskowe, przeprowadził w latach 60. ubiegłego wieku zespół archeologów pod kierunkiem A. Nadolskiego i T. Poklewskiego. Szczegółowe analizy grodziska usytuowanego w zakolu starorzecza Warty pozwoliły na uzupełnienie dotychczasowych poglądów poprzez identyfikację osady obronnej wcześniejszego pochodzenia. […] Stanowiło to potwierdzenie hipotezy dotyczącej dwóch faz rozwoju grodu spycimierskiego w średniowieczu. Pierwsza faza obejmowała bowiem rozwój grodu pierścieniowego, który w późniejszych czasach został zniwelowany i zastąpiony przez gród stożkowy; współcześnie obserwujemy relikty tego drugiego. Gród I fazy miał średnicę zewnętrzną wynosząca ok. 135 m, a jego umocnienia stanowił wał drewniano-ziemny o konstrukcji rusztowej o wysokości 4–5 m i szerokości u podstawy 6,5 m. Odnalezione w obrębie dawnego majdanu ułamki ceramiki, kości zwierzęce oraz fragmenty ozdób datowane są na okres od XII do początków XIV w. – czytamy w artykule Tomasza Figlusa „Rozwój układu ruralistycznego Spycimierza na tle dziejów osadnictwa w świetle badań geograficzno-historycznych i archeologicznych” („Biuletyn Uniejowski”, tom 4/2015).

Ślady osadnictwa prehistorycznego

Dzięki badaniom archeologicznym prowadzonym w latach 1962-1963 uznano rejon Spycimierza za ośrodek rozwoju już osadnictwa prehistorycznego. W sąsiedztwie wsi odnaleziono ułamki naczyń kultury pucharów lejkowatych z lat 3300-2500 p.n.e. Z okresu halsztackiego (wczesna epoka żelaza) rozpoznano cmentarzysko kultury łużyckiej. Zidentyfikowano również 272 groby popielnicowe i 11 jamowych datowanych od drugiej połowy II po IV w. n.e., a zatem związanych z kulturą przeworską. Rozwojowi osadnictwa w okresie wpływów rzymskich, na suchych kępach, w południowo-zachodnim rejonie Spycimierza, sprzyjało wówczas położenie osady w pobliżu tzw. szlaku bursztynowego (cyt. jw.)