Krajowa lista NDK

Tablica upamiętniająca wpis na Krajowa listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego

Z pokolenia na pokolenie

14 lutego 2018 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wpisał Procesję Bożego Ciała z tradycją kwietnych dywanów w Spycimierzu na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Na liście prowadzonej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa w październiku 2021 r. znajdowało się 49 zwyczajów, tradycji i  obrzędów z Polski.

Co to jest dziedzictwo niematerialne? Ratyfikując w 2003 r. Konwencję UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, Polska zobowiązała się do inwentaryzowania przejawów tego dziedzictwa. Zgodnie z Konwencją pod pojęciem dziedzictwa niematerialnego należy rozumieć:

  1. Tradycje i przekazy ustne, w tym język jako nośnik niematerialnego dziedzictwa kulturowego
  2. Sztuki widowiskowe
  3. Zwyczaje, rytuały i obrzędy świąteczne
  4. Wiedzę i praktyki dotyczące przyrody i wszechświata
  5. umiejętności związane z rzemiosłem tradycyjnym

Uroczyste odebranie decyzji

22 października 2018 r. przedstawiciele społeczności Spycimierza odebrali decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o wpisie na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Odbyło się to podczas uroczystej Gali Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w Teatrze Stanisławowskim w Łazienkach Królewskich w Warszawie.

Podczas Gali w Łazienkach Królewskich ministerialne decyzje o wpisie na Listę odebrali przedstawiciele depozytariuszy piętnastu tradycji. W czasie uroczystości Magdalena Gawin, wiceminister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreśliła, że tradycje, obrzędy, pieśni, tańce czy rzemiosło budują poczucie tożsamości i polskie państwo będzie wspierać kulturę ludową i jej twórców.

Za prestiżowe wyróżnienie dziękowali na scenie Teatru Stanisławowskiego prezeska Parafialnego Stowarzyszenia „Spycimierskie Boże Ciało” Maria Pełka oraz były proboszcz parafii w Spycimierzu ks. Wojciech Kaźmierczak, który zainicjował starania o wpis na krajową listę. Towarzyszyli im radna Jolanta Ilska, sołtys Stanisław Pełka, publicysta śp. Andrzej Godlewski oraz Beata Czyszek z Urzędu Miasta w Uniejowie.

Lista UNESCO

Na poziomie międzynarodowym  Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury  (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization – UNESCO) prowadzi dwie listy: Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości i Rejestr dobrych praktyk. Na tej pierwszej znajdują się 584 elementy ze 131 państw, w tym dwa z Polski  –  szopkarstwo krakowskie i bartnictwo (wspólnie z Białorusią).

Przeczytaj broszurę pt. „Procesja Bożego Ciała z tradycją kwietnych dywanów w Kluczu, Olszowej, Zalesiu Śląskim i Zimnej Wódce

30 marca br. prof. Piotr Gliński, wiceprezes Rady Ministrów, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego złożył w imieniu depozytariuszy wniosek zatytułowany „Tradycja kwiatowych dywanów na procesje Bożego Ciała” o wpis na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości. Wniosek obejmuje również tradycje układania kwiatowych dywanów w czterech wsiach w regionie opolskim – Kluczu, Olszowej, Zalesiu Śląskim i Zimnej Wódce.

Tablica upamiętniająca wpis na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego
Tablica upamiętniająca wpis na Krajowa Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego

Nad wnioskiem pracował zespół redakcyjny pod kierunkiem radcy ministra Joanny Cichej-Kuczyńskiej. Najpierw powstała wersja w języku polskim, która została przesłana do Rady ds. Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Po uzyskaniu pozytywnej opinii, dokument został uzupełniony i przetłumaczony na język angielski. Równolegle trwały prace nad adaptacją filmu w reżyserii Janusza Tatarkiewicza „Spycimierskie Boże Ciało” na potrzeby wniosku. Niezbędną częścią dokumentacji była zgoda społeczności spycimierskiej na złożenie wniosku. Jego treść była na bieżąco konsultowana podczas spotkań, w których uczestniczyli reprezentanci mieszkańców Spycimierza – pani Maria Pełka, prezeska Parafialnego Stowarzyszenia „Spycimierskie Boże Ciało”, radna Rady Miejskiej w Uniejowie Jolanta Ilska i sołtys Stanisław Pełka. W spotkaniach konsultacyjnych uczestniczył także burmistrz Uniejowa Józef Kaczmarek, który informował o działaniach Gminy na rzecz ochrony spycimierskiego dziedzictwa.

Lista reprezentatywna niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości prowadzona jest od 2003 r. przez UNESCO. Nasz wniosek w języku angielskim przeszedł  weryfikację formalną, a następnie długi proces oceny ze strony międzynarodowego grona ekspertów. 15 listopada 2021 r. wniosek uzyskał pozytywną recenzję Komisji Oceniającej. Otworzyła ona drogę do uzyskania formalnej zgody na wpis podczas XVI Miedzyrządowej Sesji UNESCO w dniach 14-18 grudnia 2021 r. Wpis będzie otwarty na podobne tradycje z innych krajów.

Wyświetl film: Flower carpets tradition UNESCO 1080p 25MB – YouTube

Społeczne Archiwum Spycimierskie

Społeczność spycimierskiej parafii i pracownicy Centrum Spycimierskie Boże Ciało wspólnie tworzą unikalne archiwum zdjęć, eksponatów, nagrań i filmów dokumentujących tradycję układania kwietnych dywanów.

Skip to content